زنجیره فولاد مجموعه‌ای از فعالیت‌های صنعتی را در بر می‌گیرد که از استخراج و فرآوری سنگ‌آهن آغاز شده و با تولید آهن، فولاد خام، محصولات نیمه‌نهایی و مقاطع فولادی ادامه پیدا می‌کند. هر مرحله از این زنجیره دارای مواد اولیه، فناوری‌های تولید و الزامات کیفی خاص خود است و محصولات حاصل از آن در صنایع ساختمان، زیرساخت، خودروسازی، ماشین‌آلات و سایر بخش‌های تولیدی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
شرکت نبض زمین در این دسته‌بندی، طیف گسترده‌ای از مواد اولیه و محصولات زنجیره فولاد را معرفی می‌کند. هدف از این بخش، فراهم‌کردن دیدی یکپارچه از گروه‌های محصول و ایجاد مسیری برای بررسی درخواست‌های تأمین، شناسایی منابع مناسب و توسعه همکاری‌های تجاری با تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان صنعتی و فعالان بازار فولاد است.
مواد اولیه و محصولات احیای آهن
۱. سنگ‌آهن
سنگ‌آهن ماده اولیه اصلی تولید آهن و فولاد است. این ماده پس از استخراج و در صورت نیاز فرآوری، به‌عنوان خوراک واحدهای تولید کنسانتره، گندله و سایر مراحل زنجیره آهن و فولاد استفاده می‌شود. عیار آهن، ترکیب کانی‌شناسی و ناخالصی‌ها از شاخص‌های مهم کیفیت آن هستند.
۲. کنسانتره آهن
کنسانتره آهن محصول حاصل از فرآوری و پرعیارسازی سنگ‌آهن است که معمولاً به‌عنوان ماده اولیه تولید گندله و در برخی فرآیندهای متناسب صنعتی به کار می‌رود. درصد آهن، ترکیب شیمیایی، رطوبت و دانه‌بندی از مشخصات مهم آن محسوب می‌شوند.
۳. گندله آهن
گندله آهن از تبدیل مواد آهن‌دار ریزدانه، معمولاً کنسانتره، به گلوله‌های متراکم تولید می‌شود. این محصول در فرآیندهای احیای مستقیم و برخی واحدهای تولید آهن کاربرد دارد. استحکام، ابعاد، ترکیب شیمیایی و قابلیت احیا از معیارهای مهم ارزیابی گندله هستند.
۴. آهن اسفنجی (DRI)
آهن اسفنجی محصول احیای سنگ‌آهن یا گندله در حالت جامد است و به‌عنوان یکی از خوراک‌های مهم فولادسازی، به‌ویژه در کوره‌های قوس الکتریکی، استفاده می‌شود. درصد آهن فلزی، درجه متالیزاسیون، کربن و میزان ناخالصی‌ها از مشخصات مهم آن هستند.
شمش و محصولات نیمه‌نهایی فولادی
۵. شمش فولادی
شمش فولادی از محصولات حاصل از انجماد فولاد مذاب است که در اشکال مختلف برای مراحل بعدی تولید مورد استفاده قرار می‌گیرد. ترکیب شیمیایی، گرید فولاد و ابعاد محصول از عوامل تعیین‌کننده کاربرد آن هستند.
۶. بیلت (Billet)
بیلت یکی از محصولات نیمه‌نهایی فولادی است که معمولاً سطح مقطع کوچک‌تری نسبت به بلوم دارد و به‌عنوان خوراک تولید محصولاتی مانند میلگرد و مفتول به کار می‌رود.
۷. بلوم (Bloom)
بلوم از محصولات نیمه‌نهایی فولادی با سطح مقطع نسبتاً بزرگ است که در تولید برخی مقاطع سنگین، تیرآهن و سایر محصولات نوردی کاربرد دارد.
۸. اسلب (Slab)
اسلب یا تختال، محصول نیمه‌نهایی فولادی با سطح مقطع مستطیلی و پهن است که عمدتاً برای تولید ورق و محصولات تخت فولادی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
محصولات نهایی و مقاطع فولادی
۹. میلگرد
میلگرد از مقاطع فولادی پرکاربرد در پروژه‌های ساختمانی و عمرانی است و به‌ویژه برای مسلح‌کردن بتن استفاده می‌شود. گرید، قطر، خواص مکانیکی و استاندارد تولید در انتخاب آن اهمیت دارند.
۱۰. تیرآهن
تیرآهن از مقاطع سازه‌ای مورد استفاده در ساختمان‌ها، پل‌ها و سازه‌های صنعتی است. نوع مقطع، ابعاد، وزن واحد طول و ویژگی‌های مکانیکی از معیارهای اصلی انتخاب آن به شمار می‌روند.
۱۱. ورق فولادی
ورق فولادی در انواع و گریدهای مختلف برای تولید قطعات صنعتی، سازه‌ها، تجهیزات و محصولات فلزی به کار می‌رود. ضخامت، عرض، ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی و وضعیت سطح از عوامل مهم ارزیابی آن هستند.
۱۲. نبشی و ناودانی
نبشی و ناودانی از مقاطع فولادی مورد استفاده در اتصالات، سازه‌های فلزی، ساخت تجهیزات و پروژه‌های صنعتی هستند. ابعاد، ضخامت، وزن و استاندارد تولید در انتخاب این محصولات نقش دارند.
۱۳. مفتول فولادی
مفتول فولادی در تولید انواع سیم، توری، اتصالات و سایر محصولات فلزی کاربرد دارد. قطر، ترکیب شیمیایی و ویژگی‌های مکانیکی بسته به کاربرد نهایی اهمیت پیدا می‌کنند.
۱۴. لوله و پروفیل فولادی
لوله‌ها و پروفیل‌های فولادی در صنایع ساختمان، تأسیسات، ساخت تجهیزات، حمل‌ونقل و تولید سازه‌های فلزی مورد استفاده قرار می‌گیرند. شکل مقطع، ابعاد، ضخامت دیواره، گرید و استاندارد محصول از معیارهای مهم انتخاب هستند.
مواد قابل بازیافت در زنجیره فولاد
۱۵. آهن قراضه (ضایعات فولادی)
آهن قراضه و ضایعات فولادی از منابع مهم تأمین شارژ فلزی برای فولادسازی هستند. این مواد پس از جمع‌آوری، جداسازی و آماده‌سازی می‌توانند مجدداً وارد چرخه تولید شوند. نوع قراضه، ترکیب فلزی، میزان آلودگی و ابعاد قطعات در تعیین کاربرد و ارزش تجاری آن نقش دارند.
معیارهای فنی و تجاری تأمین محصولات زنجیره فولاد
محصولات زنجیره فولاد از نظر مشخصات، کاربرد و شرایط معامله تفاوت قابل‌توجهی دارند. به همین دلیل، بررسی امکان تأمین هر محصول باید بر اساس نیاز واقعی خریدار و الزامات فنی و تجاری آن انجام شود.
مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
نوع محصول و مرحله آن در زنجیره تولید
ترکیب شیمیایی، عیار یا گرید فولاد
استاندارد تولید و مشخصات کیفی موردنیاز
ابعاد، وزن، دانه‌بندی یا شکل عرضه محصول
حجم سفارش و برنامه تحویل
مبدأ تأمین، شرایط حمل و مقصد نهایی
الزامات بازرسی، اسناد فنی و شرایط تجاری
استعلام و بررسی امکان تأمین محصولات فولادی
نبض زمین با بهره‌گیری از ارتباطات تجاری و شبکه تأمین خود، امکان بررسی درخواست‌های خرید مواد اولیه و محصولات مختلف زنجیره فولاد را فراهم می‌کند.
تولیدکنندگان، بازرگانان و مصرف‌کنندگان صنعتی می‌توانند مشخصات محصول موردنیاز، گرید یا استاندارد، مقدار سفارش، زمان‌بندی و محل تحویل را اعلام کنند تا گزینه‌های تأمین متناسب با درخواست آن‌ها از نظر فنی، تجاری و لجستیکی بررسی شوند.
برای آشنایی دقیق‌تر با محصولات آهن‌دار ابتدای زنجیره، بخش «سنگ‌آهن و محصولات وابسته» اطلاعات تخصصی‌تری درباره سنگ‌آهن، کنسانتره و گندله ارائه می‌دهد.